វិបត្តិភាសាខ្មែរ
មានទំនោរពីរក្នុងសំណេរភាសាខ្មែរ។ ទំនោរទីមួយយកលំនាំតាមសំណេរក្នុងវចនានុក្រមភាសាខ្មែរបោះពុម្ពដោយវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ដែលជនខ្មែរភាគច្រើននិយមហៅថា វចនានុក្រមសម្តេចសង្ឃ ជួន ណាត និងទំនោរទីពីរគឺការដើរតាមលំអានបដិវត្តភាសាខ្មែររបស់សាស្រ្តាចារ្យ កេង វ៉ាន់សាក់ ហើយយកមកអនុវត្តបន្តដោយក្រុមអ្នកតែងសៀវភៅបង្រៀនរបស់ក្រសួងអប់រំសម័យបច្ចុប្បន្ន។ នៅមិនទាន់បានមួយជំនាន់មនុស្សពេញបរិបូរណ៍ផង ទំនាស់រវាងមនុស្សល្បាក់អាយុប្រមាណ ៥០ ឆ្នាំឡើងទៅ និងវ័យក្រោម ៥០ ឆ្នាំ កើតឡើងដោយសារចំណេះដឹងផ្សេងគ្នាក្នុងសំណេរពាក្យខ្លះនៃភាសា(ខ្មែរ)តែមួយ។ សឹងនិយាយបានថាពីពេលនេះតទៅឳពុកនិងកូនមិនអាចជួយគ្នាក្នុងកិច្ចការមួយចំនួនទាក់នឹងសំណេរអត្ថបទភាសាខ្មែរ ឫត្រួតកែអក្ខរាវិរុទ្ធបានឡើយ។
ទំនាស់ធំៗគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍គឺ សំណេរពាក្យដោយតម្រួតអក្សរ ដែលនិយមហៅថា ព្យាង្គតម្រួត និង ព្យាង្គរាយ, បម្លាស់ប្តូរតួអក្សរមួយចំនួន, និងបម្រើបម្រាស់ស្រៈពេញតួ។
ភ្ជាប់ទៅនឹងទំនោរនៃបម្រែបម្រួលសំណេរក្នុងភាសានេះ និងតាមរយៈនេះ យើង សូមពិនិត្យទៅលើពាក្យសំណេរពាក្យមួយចំនួនដែលជាចំណងជើងអត្ថបទនេះ។ចាស់ជំនាន់មុនសរសេរជា បណ្តឹង ចំណែកអ្នកជំនាន់ក្រោយដោយចំណេះ ចេញសាលាដែលខ្លួនរៀននឹងសរសេរជា បន្តឹង។ សួរថា គ្រាន់តែប្តូរពីព្យញ្ជនៈប្រកប ណ មកជា ន ប៉ុណ្ណឹង តើមានអ្វីខុសឬទេ? ចម្លើយក្នុងទំព័រនេះឥតបានឲ្យពិន្ទុថាខាងណាខុសខាងណាត្រូវទេ។ ប៉ុន្តែសូមលោកអ្នកជួយគ្នាពិចារណា និងគ្រាន់តែសូមរឭកថា ពាក្យថា បណ្តឹង មានឫសគល់មកពីពាក្យ ដឹង ចំណែកពាក្យ បន្តឹង ក្លាយមកពីពាក្យ តឹង។ តាមដែលចំណាំមក រូប ្ត មានសូរពីរ គឺក្នុងករណីគេសរសេរនៅក្រោម ន រូប ្ត នេះជាជើងរបស់ ត ហើយបើសរសេរក្រោម ណ វាជាជើងរបស់ ដ បានសេចក្តីថា សំណេរ បន្តឹង អានថា បន់-តឹង និង សំណេរ បណ្តឹង អានថា បន់-ដឹង ។ ទាំងនេះបើផ្អែកតាមអ្នកចាស់ តែអ្នកថ្មី (សំណេរថ្មី) យើងមិនដឹងជាគេមានវិធីនឹងជួយក្នុងអំណានទេ ឬ គ្រាន់តែកំណត់ថា សំណេរ បន្តឹង អាចអានបានពីរបែប គឺ បន់-តឹង ក៏បាន បន់-ដឹង ក៏បាន ? បើបែបនេះមែន វានឹងបង្កភាពមិនច្បាស់សម្រាប់ភាសាខ្មែរកាន់តែច្រើនក្នុងសំណេរ ។
(សូមលោកអ្នកមេត្តាផ្តល់ជាយោបល់តាមការគួរ)
រឿងនេះហើយដែល វាបង្ករជាបញ្ហាក្នុងអក្សរសាស្ត្រ អ្នកខំធ្វើអក្សរឲ្យមានឯកភាពតែមួយ មិនព្រមទទួលយកទេ បែរជានាំគ្នា ទៅបង្កើត ធ្វើឲ្យច្របូកច្របល់ មិនខ្វះទេវិធីបង្កើត មានរបៀបផ្សេងៗ តែក្រុមជំនុំនៅសម័យសម្តេចសង្ឃជួនណាត គេមិនបង្កើតព្រោះវានាំលំបាក។ អ្នកធ្វើនៅក្រសួងអប់រំនឹង ធ្វើទាំងងងឹតងងុលតែម្តងហើយ តាមពិតលោក កេងវ៉ាន់សាក់ កាលសម័យនោះ ជាការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់ទេ ហើយគាត់យកមកបង្រៀន មិនមែនឲ្យយកមកដាក់ឲ្យគេប្រើទេ សាស្ត្រាចារ្យខេមរវិទ្យា(បញ្ញាសាស្ត្រ) ហ៊ីង គឹមថន ធ្លាប់ជាសិស្សលោក កេងវ៉ាន់សាក់ប្រាប់ខ្ញុំ តាបខ្ញុំដឹងមាន សូរ ម៉ុយខៀង និងអ្នកច្រើនទៀត ក៏ធ្លាប់ជាសិស្សកេងវ៉ាន់សាក់ដែរ តែបែរជាធ្វើខុសពីចំណេះគ្រូ ធ្វើឲ្យឡប់គេមួយប្រទេស ។ :mrgreen:
កែរផង «បង្ក»
តាមតែខ្ញុំដឹងមក អំពីបញ្ហាសរសេរតំរួតរឺសំរាយនេះ សូម្បីតែវចនានុក្រមខ្មែរខ្លួនឯង ក៏មានកែដែរ។ កាលគ្រាដំបូងៗ គេអនុញ្ញាតអោយសរសេរ សំរាយក៏បានតំរួតក៏បាន។ ចុងក្រោយបង្អស់ គេបង្កើតក្បួនថ្មី គឺពាក្យណាក្លាយពីពាក្យត្រួត ដូចជាខ្ពស់ ក្លាយជាព្យាង្គតំរួត គឺកំពស់។ ពាក្យណាមកពីពាក្យសំរាយ ដូចជា ដោល ក្លាយជាពាក្យសំរាយដំណោល។ល។ ទោះជាយ៉ាងណាអ្នកនិពន្ធមិនបានចាត់ទុកថាអ្វីដែលខ្លួនធ្វើនេះត្រឹមត្រូវនោះទេ។ វចនានុក្រមបានកែ វចនានុក្រម ខ្លួនឯងទៅហើយ។
អំពីបញ្ហា ន ណ។ តាមដែលខ្ញុំដឹងទៅទៀតនោះក្រុមខេមរយានកម្មបានកែពី ណ មក ន មិនមែនចេះតែកែតាមការនឹកឃើញនោះទេ គេកែព្រោះតែគេគិតថា វចនានុក្រមសរសេរខុសតែម្តង ដោយផ្អែកលើក្បួនខ្មែរបុរាណ។ វចនានុក្រមខ្មែរបានបង្កើតក្បួនថ្មីខុសពីមុនត្រង់ចំនុចខ្លះ ដូចជាការប្រើ ន ណ ល ឡ។ (ខាងខេមរយានកម្ម ក៏បង្កើតក្បួនថ្មីខុសពីក្បួនបុរាណ ត្រង់ស្រៈពេញតួ និងព្យាង្គតំរួតដែរ។)។ គេអាចសួរបានថា ន៉ ក៏ក្លាយជា ណ ដែរ ម៉េចចាំបាច់បង្កើត ណ មកធ្វើអីទៀត។ ហើយជាពិសេសនោះ ន និង ណ មិនស្ថិតនៅក្នុងក្រុមជាមួយគ្នាទៀត (ត ថ ទ ធ ន- ដ ឋ ឌ ឍ ណ) ម៉េចក៏មិនដូច ក និង គ : ក ខ គ ឃ ង ?។
អំពីអក្សរត និង ដ នេះវិញ។ តើអ្នកមានដែលឆ្ងល់ទេ ម៉េចក៏ ត ជួនកាលអានថា ដ ជួនកាលអានថា ត។ ដូចជាតំបន់ អានថា ដំបន់។ ចុះបើមានអ្នកកែអោយមកសរសេរថា ដំបន់វិញ លោកគិតយ៉ាងណាដែរ។ ហើ់យចុះអ្នកកែអ្នកដែលសរសេរដំបន់បែបនេះ មកដាក់ថាតំបន់វិញ លោកគិតយ៉ាងណាដែរ?។
ចំពោះបញ្ហាស្រៈពេញតួ។ តាមខ្ញុំលឺតៗគ្នាមកថាខាងខេមរយានកម្ម លុបចោលទាំងស្រុងតែម្តង។ ប៉ុន្តែសួរថា ខាងអ្នកនិពន្ធវចនានុក្រម មានដែលលុបរឺកែស្រៈពេញតួដែររឺទេ? ដូចជាក្រឹត្យ (មកពី ក្ឫត្យ )ម៉េចក៏សរសេរ ក-រឹ-ត បាន? (កែ ឫ មក រឹ)។ ឫទ្ធិ សរសេរថា រឹទ្ធិ។ លាន់ឮ អាចសរសេរថា លាន់លឺ បាន។ មានន័យថា វចនានុក្រមក៏បានកែដែរ តែកែខ្លះ(?)។ អក្សរខ្លះទៀត ដូចជា ឝ ឞ ម៉េចក៏មិនដែលឃើញប្រើ ម៉េចក៏ដូរមកដាក់ជា ស បាន?។
ដូច្នេះ ជាសរុបទៅ អ្វីដែលខាងខេមរយានកម្មបានកែនោះ គឺកែក្បួនថ្មី ទើបតែបង្កើតឡើងដោយក្រុមអ្នកនិពន្ធវចនានុក្រមខ្មែរនេះឯង។ ហើយក្បួនថ្មី នេះ ក៏មិនប្រាកដដូចក្បួនខ្មែរបុរាណនោះទេ។
តាមខ្ញុំយល់លោកអ្នកដែលមានទំនោរ កេង វ៉ាន់សាក់និយមប្រាកដជាថាគ្មានបញ្ហា តែបើគេក្រឡេកមើលទៅឲ្យបានវែងឆ្ងាយបន្តិចនោះ គេប្រាកដជាដឹងខ្លួនថាគេខុសទាំងស្រុង ដោយពួកគេគ្មានឫសគល់ច្បាស់លាស់ក្នុងការបង្កើតពាក្យនីមួយៗនោះទេ ។ មានសាស្ត្រាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យខ្លះព្យាយាមបកស្រាយពី ការសរសេរពាក្យ «ឲ្យ» ទៅជា «អោយ» ដោយពុំមានមូលដ្ឋានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់នោះទេ ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ពួកគេបានព្យាយាមអានពាក្យតាមបែបថ្មី និងតាមទ្រឹស្ដី “ទំនាញសូរ” ដ៏ផ្សងព្រេងបំផុតនោះមកប្រើ ។
តាមខ្ញុំយល់ពួកអ្នកទាំងនោះមិនគួរបង្កផលវិបាកថ្មីមកលើផលវិបាកចាស់ដែលអ្នកជំនាន់មុនខំប្រឹងដោះស្រាយនោះទេ ។ ប្រមាណជិតបីទសវត្សរ៍ក្នុងភ្លើងសង្គ្រាមដ៏រេចរឹលនោះ អក្សរសាស្ត្រខ្មែរស្ទើរតែធ្លាក់ដល់ចំណុចសូន្យ ។ ចូរសង្កេតមើលការបិតដែលមាននៅនឹងមុខស្រាប់ តាមបដាផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ស្លាកយីហោ ។ល។ បានបង្កើតនូវសំណេរខុសយ៉ាង”សន្ធឹកសន្ធាប់” (នេះក៏ជាករណីនៃទំនាញសូរមួយដែរ) ជាពិសេសក្មេងៗសិស្សសាលាបានចាប់ផ្ដើមសរសេរពាក្យខ្លះតាមតែគេនឹកឃើញ ដោយសំអាងលើទ្រឹស្ដីថ្មីរបស់ពួកគេថា “ឲ្យតែអានខ្លួនឯងរួចទៅបានហើយ” ។ តើយើងគិតយ៉ាងណាចំពោះបញ្ហានេះ?
លោកVannak អាចលើកយក ចំនុច “…តែបើគេក្រឡេកមើលទៅឲ្យបានវែងឆ្ងាយបន្តិចនោះ គេប្រាកដជាដឹងខ្លួនថាគេខុសទាំងស្រុង ដោយពួកគេគ្មានឫសគល់ច្បាស់លាស់ក្នុងការបង្កើតពាក្យនីមួយៗនោះទេ…” មកជាឧទាហរណ៍ខ្លះបានទេ?
Vannak: និង ចំនុចមួយទៀត “…មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ពួកគេបានព្យាយាមអានពាក្យតាមបែបថ្មី និងតាមទ្រឹស្ដី …” បែបថ្មីនោះ យ៉ាងម៉េច បែបចាស់យ៉ាងម៉េច?
ខ្ញុំក៏យល់ថាភាសាយើងពិតជាមានបញ្ហាមែន។ខ្ញុំអានពាក្យក្នុងសៀវភៅដើមមិនសូវយល់ពាក្យទេ រឺមកពីគេមិនទាន់សម័យដូចយើងអីលូវ?
ភាសានេះនឹងអាលាយព្រោះអត់មានអ្នកស្រឡាញ់ទេ មានតែអ្នកបំផ្លាញ។ ម៉េចក៏មិនរកវិធីស្រួលមកដោះស្រាយ។ អេ!!!
ទោះយ៉ាងណា ពាក្យ សម្លេង គ្មានក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរទេ មានតែ សំឡេង។
អរគុណ វិចិត្រ ដែលជួយពិនិត្យ ៖ កែពី សម្លេង មកជា សំឡេង នៅក្នុងអត្ថបទនេះ ។
វាពិបាកហើយព្រោះគេប្រើស្រេចនឹងចិត្ត ។ គេមិនសូវគិតថាខុសឬត្រូវយ៉ាងណាទេ គ្រាន់តែប្រើៗ ក៏បានហើយ ។
បើរបៀបនេះតើអ្នកដែលសរសេរ គួរយកមួយណា ? ព្រោះក្មេងជំនាន់ក្រោយ គេសរសេរអ្វីតាមតែគេបានរៀនពីសាលាមក ។ គ្រូសរសេររបៀបណា គឺគេសរសេរតាមនោះ ។
[...] តែមានជើងដូចគ្នា (្ត) (អានបន្ថែមអំពីជើង ត និង ដ) ។ ក្រៅពីនោះព្យញ្ជនៈ ត [...]
ការសរសេរតាមក្បួនរបស់កេង វ៉ាន់សាក់ ដើម្បីឱ្យអក្សរខ្មែរមានភាពងាយស្រួល មិនមេនតម្រួតជើងរញ៉េរញ៉ៃ ប៉ុន្តែខ្ញុំនៅតែជឿថា ក្បួនច្បាប់ពីមុនច្បាស់លាស់ជាង ។
ខ្ញុំក៏ធ្លាប់ជាសិស្សចៅរបស់លោកតា កេង វ៉ាន់សាក់ ព្រោះចូលរៀនចំណេះ
ដឹងទូទៅក្រោយរបបខ្មែរក្រហម ។ ចំណេះខាងសំណេរភាសាខ្មែរមួយចំនួន
ដែលចេះចាំពីសាលាត្រូវប្តូរមកតាមរបៀបសំណេរក្នុងវចនានុក្រម ក្រោយពី
ចប់បរិញ្ញាបត្រ ។
និយាយរឿងតម្រួតជើងអាញ៉េអាញ៉ៃណឹង យាយខ្ញុំកាលពីគាត់នៅរស់ គាត់ថា អើ រៀនអាម៉េចនឹងចេះ បើមានអាទូលផង កណ្តៀតផង រែកផង, មានដៃផង មានជើងផង ហ្អា ឈប់រៀន ឈប់ អ្ហៈ !!!
-បណ្ដឹង និង បន្តឹង
តាមខ្ញុំធ្លាប់ដឹងក្នុងក្បួនវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ នៅក្រោម ណ មិនដែលមានជើងត(្ត)
ទេ ហើយនៅក្រោម ន ក៏មិនដែលមានជើង ដ(្ដ) ដែរ ។ បណ្ដឹង និង បន្តឺង មិន
ត្រូវសរសេរជំនួសគ្នាបានទេ ។ កាលខ្ញុំនៅរៀនក្នុងកំរិតបឋមសិក្សា មានគ្រូខ្ញុំ
ម្នាក់ប្រាប់ថា ជើងត និង ជើងដ សរសេរខុសគ្នាគឺ ជើងត(្ត)សរសេររាងជ្រុង
ចំណែកជើងដ(្ដ)សរសេររាងទាល ។ គេអាចរកមើលរូបភាពខុសគ្នានេះបាន
ច្បាស់នៅក្នុងសៀវភៅ កុមារដ្ឋាន រៀបរៀងដោយលោក ចែត ឆែម សំរាប់
កម្មវិធីសិក្សាជំនាន់ឆ្នាំមួយពាន់ប្រាំបួនរយហាផ្លាយនិងហុកផ្លាយ ។
- ឯង និង អែង
កាលជំនាន់ខេមរយានកម្មសរសេរមួយណាក៏បាន ប៉ុន្តែពួកគាំទ្រទស្សនៈ
លោក កេង វ៉ាន់សាក់ និយមសរសេរ អែង ជាង ។ វាស្រួលពន្យល់ក្មេងៗ
ជាងផង ប៉ុន្តែគ្មានការហាមប្រាមមិនអោយប្រើរឺលុបបំបាត់ស្រៈពេញតួចោល
ដែរ ទុកគ្រាន់សរសេរលើយ័ន្តនិងជាបាលីបាគូមន្តអាគមអូមអាមផង ។
-សម្លេង សំលេង សំឡេង
កាលជំនាន់ខេមរយានកម្មមានគ្រូម្នាក់ធ្លាប់ពន្យល់ថា៖
ស្រៈដែលមិនបង្អោនរឺប្រែប្រួលសំលេងទៅតាមព្យញ្ជនៈខ្យល់អនិងព្យញ្ជនៈ
ខ្យល់អ៊មាន៤គឺស្រៈ ួ ឿ ៀ េ ។ សរសេរទាំងបីបែបនោះបានដូចគ្នា ប៉ុន្តែ
ជំរើសយក សំលេង គឺមកពីការគិតគូរពីសំរស់នៃសំនេរផង ភាពងាយស្រួល
ជាងក្នុងការសរសេរផង ដោយកាត់បន្ថយព្យាង្គតំរួត មិនមែនត្រូវតែកែជៀស
វាងរឺហាមប្រាមដាច់ខាតរឺថាអោយខុសទេ ។ ដូចគ្នាដែរក្នុងជំរើសយកតួ ល ជំនួស ឡ និងជំរើស ន ជំនួស ណ ក្នុងករណីជំនួសគ្នាបាន មិនមែនបំបាត់តួ
ណ តួអក្សរ ល ចោលបានទេ ។ ដូចនេះហើយបានជាមានដូចជាជំរើសយក សំនេរ ជាជាង សំណេរ ។ តាមវចនានុក្រមស.ជ.ណ.គឺ សំឡេង ។
…នេះជាអ្វីដែលខ្ញុំធ្លាប់ដឹង ខុសត្រូវយ៉ាងណា សូមអធ្យាស្រ័យផង ។
អរគុណ !
.